اسناد چرمى ( - كوش شپيرتو ) معروف بوده‌اند ؛ و سازندگان آنها « مگالاته كرانو » نام داشته‌اند « 1 » . داستان كتابت اوستاى زردشتى معروف است كه بنا به ارداويراژنامه : « چيگون همك آپستاك و زند اپرگاو پوست‌هاى ويراستك پذ آب زرنبشتك اندر ستخر پاپكان په دز نپست نهاد ، ايستاذ و اوى پتيارك بذبخت اهرموگ دروند بذكرتار الكسندر هروميك موژراييك مانشن اپر آورد و بسوخت » « 2 » . معناى عبارت همان است كه طبرى و مسعودى و بلعمى و بيرونى و ابن بلخى و بعضى ديگر ياد كرده‌اند كه در سال سىام پادشاهى گشتاسپ ، زردشت سپيتمان پيامبرى آشكار نمود كه گشتاسپ آيين او پذيرفت . پس كتاب زند و اوستا كه زردشت بياورد ، او بفرمود آن را بر دوازده هزار پوست پيراستهء گاو به آب زر نبشتند ؛ آنگاه گشتاسپ آن را در گنج‌خانهء خويش در اصطخر پارس - كه بدان « دژنپشت » گويند - بنهاد ؛ و هيربدان بر آن بگماشت و غدغن كرد كه آن را به عوام نياموزند ، پس آنجا ببود تا اسكندر رومى بدكردار بيامد و آن كتاب دين - دوازده هزار پوست گاو - را بسوخت » « 3 » . هم از پوست‌نبشته‌هاى مشهور يكى قبالهء مكشوف در « اورامان » كردستان است ، كه سه قطعه چرم نبشته به زبان پارتى و يونانى ( از سدهء 1 م ) هم از دورهء اشكانى مىباشد « 4 » . در روزگار پارتيان نيز ادارات دولتى با يكديگر مكاتبه مىكردند ، آنان به جاى كاغذ براى كتابت در اوايل « كتان » به كار مىبردند ، ولى بعد مانند مصريان كاغذ حصيرى ( - پاپيروس ) را كه در حوالى بابل مىروييد استعمال كردند . احكام مركز براى ولات فرستاده مىشد ، و آنان هم گزارش‌هاى كتبى به مركز مىفرستادند « 5 » . كاغذ « كتان » كه

--> ( 1 ) . مجلهء دانشكدهء ادبيات ( دانشگاه تهران ) The cambridge history of Iran , vol . 2 pp . 571 , 703 / سال 5 ، ش 3 ( فروردين‌ماه 1337 ) ، ص 88 - 91 . ( 2 ) . نقل از حواشى مينوى بر نامهء تنسر ، ص 140 - 141 . ( 3 ) . تاريخ الرسل و الملوك ، ليدن ، حلقهء 1 ، ص 676 . / مروج الذهب ، طبع شارل پلّا ، ج 1 ، ص 271 . / التنبيه و الاشراف ، ليدن ، ص 1 / تاريخ بلعمى ( تكمله و ترجمهء تاريخ طبرى ) ، ص 657 / ساقطات الآثار الباقية ، ص 33 . / فارسنامه ، چاپ شيراز ، ص 58 - 59 / نامهء تنسر ، طبع مينوى ، چاپ 2 ، ص 56 / مزديسنا و ادب فارسى ( معين ) ، چاپ 2 ، ص 188 . ( 4 ) . مقدمهء فقه اللغهء ايرانى ( ارانسكى ) ، ص 193 / تاريخ ادبيات ايران ( ريپكا ) ، ص 52 . ( 5 ) . ايران باستان ( پيرنيا ) ، 3 ، 2697 . / درر التيجان ( اعتماد السلطنه ) ، ص 250 .